Koksijde bewijst dat een slim afvalbeleid werkt: de Vlaamse restafvaldoelstelling voor 2030 haalden we al in 2023. In dit gesprek vallen Jan Vandromme (diensthoofd Milieu) en Björn Cools (schepen van Milieu) samen ons (rest)afval aan.

Deel op

Hun ambities? De zak voor restafval uit ons straatbeeld krijgen en als 1e gemeente in Vlaanderen containers voor pmd ontrollen.

Tij-dingen: Koksijde haalde de Vlaamse doelstelling voor restafval (tegen 2030) al in 2023. Wat maakte het verschil?

Jan: "De trend werd ingezet in 2009 en die daling is blijven voortduren. Behalve in het coronajaar. Wat maakt het verschil? Er zijn verschillende oorzaken. Grof vuil werd betalend in het milieupark waardoor mensen beter sorteerden. Gft werd veel populairder: van alleen groenafval ging het naar groenten en fruit en daarna ook vlees- en visresten. En de sorteerregels voor pmd werden uitgebreid. Ondertussen horen daar alle plastic verpakkingen bij. Naar gewicht toe, maakt dat minder verschil, wel qua volume."

Björn: "Het gebruik van containers verklaart mee dat succes. Onze cijfers zijn meer gezakt dan andere gemeenten. Er zijn bv. gemeenten die nu pas starten met gft-containers. Koksijde is snel ingestapt op het sorteren van de verschillende fracties en zo bouwden we verder. Wie 1 keer een container gebruikt, blijft dat doen. De milieupunten passen perfect in dat verhaal, ideaal voor wie geen container kan zetten."

Jan: "We stemmen de inzamelfrequentie ook af op de aangeboden hoeveelheden. In 2009 zamelden we nog elke dag restafval in aan huis in de toeristische zone. Nu is dat 1 of 2 keer per week. En dat komt door het extra inzetten op sorteren en door het aanbod van containers en milieupunten."

T-d: Meer dan 6.000 huishoudens gebruiken containers. Een groot succes?

Björn: "Zeker. Dat is bijna de helft van alle huishoudens. Vooral de dorpen en Wulpen springen eruit. In de badplaatsen liggen containers iets moeilijker door de hoogbouw. Mensen hebben minder plaats om die te zetten. Maar ook daar zijn er oplossingen: containers van 240, 550, 770 of zelfs 1.100 liter voor meergezinswoningen. Hoe meer vaste bewoners, hoe meer containers. Maar we zijn er nog niet, er is nog marge. Het hoofddoel blijft: de afvalzak moet eruit."

T-d: Milieupunten: ze maken veel los. Zijn ze nodig?

Björn: "Absoluut. Toeristen en tweedeverblijvers wisten vaak niet wat doen met hun afval. Nu kunnen ze 7/7 hun afval kwijt. We gaan het aantal punten nog uitbreiden en de spreiding nog verbeteren, zo zullen de milieupunten minder snel vol zijn en verminderen we de overlast."

Jan: "Daar steken we echt veel energie in. Met het volledige team. Alle 78 containers zijn ook uitgerust met vulgraadsensoren. Want we streven er natuurlijk naar om ze ook allemaal operationeel hebben. Altijd. Een huzarenstukje."

T-d: Welke 3 kleine gewoontes maken bij inwoners het grootste verschil?

Jan: "Gewoon goed sorteren. Hou gft en pmd uit je restafval. Je zal verbaasd zijn hoe weinig nog rest. Wil je echt beter doen? Let dan eens op de verpakkingen tijdens het winkelen. Groenten en fruit kan je vaak gewoon ‘los’ kopen."

Björn: "Klopt. Neem je eigen zak mee als je winkelt. Wat ik ook belangrijk vind, is dat je afval opraapt wanneer je dat ziet liggen. Zelf een mooimaker zijn dus. Als ik wandel in de duinen, keer ik altijd terug met afval dat ik thuis weggooi."

Jan: "Waarom zou je flessenwater kopen? Het beste duinenwater stroomt rechtstreeks uit je kraan."

T-d: Wat is jullie mooiste succes van de voorbije jaren (waar je stiekem trots op bent)?

Björn en Jan (in koor): "Het totaalverhaal dat we aan het schrijven zijn. Het afvalbeleid linken we aan onze omgeving, het klimaat, communicatie, preventie en handhaving.We zorgen ervoor dat onze inwoners kansen krijgen om hun afval te verminderen: door te zorgen voor containers, milieupunten, communicatie en bewustmaking. En aan de andere kant door in te zetten op handhaving en propere buurten."

Er is altijd marge. Voor eigen deur vegen, is het beste begin. Verklein je eigen afvalberg en dan volgt de rest.

T-d: En wat is het hardnekkigste probleem dat blijft terugkomen?

Björn: "Mensen die hun huishoudelijk afval in de openbare vuilnisbakken proppen. Dat moet er echt uit. Vandaar dat we daar met GAS extra op inzetten. Sluikstorten ook. Grofvuil dumpen op onbebouwde percelen. Ik snap niet dat mensen dat blijven doen. Onze inwoners verwachten ook dat we daar streng tegen optreden. Zwerfvuil bestrijden, staat altijd in de top 3 van ergernissen waarvan mensen willen dat de overheid tegen optreedt."

T-d: Containers winnen terrein. Wanneer verdwijnt de afvalzak helemaal?

Björn: "Het blijft een en-enverhaal. Waar mogelijk de container verplichten en waar dat niet lukt, kunnen de mensen in een milieupunt terecht. Vanuit het beleid willen we dat ook niet bruuskeren, het moet gestaag groeien. We streven naar een evenwicht tussen wat kan en wat moet. Al zou ik tegen het einde van deze legislatuur wel graag de afvalzak helemaal zien verdwijnen."

T-d: Hoe maak je het beleid streng genoeg om effect te hebben, maar menselijk genoeg om draagvlak te houden?

Björn: "In het begin van de legislatuur hebben we de maximale boete voor GAS verhoogd tot 500 euro. Om de recidivisten - mensen die bv. nooit hun hondenpoep opruimen en de sluikstorters strenger te bestraffen. Iemand die onbedoeld een fout maakt, zal nooit 500 euro moeten betalen. Die boetes zijn geen doel op zich, wel een middel. En we willen dat ook bovenlokaal beter afstemmen zodat de maatregelen gelijklopen over heel de Westkust. Dat is niet alleen ons verhaal, maar een verhaal van veel partners: scholen, (jeugd)verenigingen, mooimakers, inwoners, tweedeverblijvers en toeristen. Iedereen die een verschil wil maken."

Jan: "We hebben aan de Westkust trouwens één van de laagste tarieven van Vlaanderen voor afvalverwerking. Het is niet de bedoeling om daar winst op te maken. De tarieven dienen om de mensen bewust te maken dat restafval verwerken, geld kost en dat het dus beter is, om daarvan zo weinig mogelijk over te houden. De vervuiler betaalt voor zijn deel, dat is het principe. Niet meer, niet min."

T-d: Welke boodschap geef je aan mensen die zeggen: 'ik sorteer al, wat moet ik nog meer doen?'

Jan: "Er is altijd marge. Voor eigen deur vegen, is het beste begin. Verklein je eigen afvalberg en dan volgt de rest. Sorteer zo maximaal mogelijk, koop verstandig, zorg dat je verschillende containers hebt, drink kraantjeswater. Ale kleine beetjes zorgen dat die afvalberg een molshoop wordt."

T-d: Er is sprake van een proefproject pmd in containers. Een primeur in Vlaanderen?

Jan: "Dat is inderdaad iets dat we willen uitrollen. De blauwe zak is een icoon, maar aan de kust zorgt die voor moeilijkheden. Zakken die wegwaaien door de felle wind of zakken die worden opengepikt door meeuwen. Vandaar dat we de succesvolle containers willen uitbreiden naar pmd. Inderdaad als 1e in Vlaanderen. We proberen Fost Plus te overtuigen. Fost Plus is de Belgische organisatie die de inzameling, sortering en recyclage van huishoudelijke verpakkingen (pmd, papier/karton, glas) organiseert en financiert."

T-d: Waar gaat de meeste tijd naartoe: ophaling, zwerfvuil bestrijden, communicatie of handhaving?

Jan: "De ophaling. Maar alles hangt samen. Iedereen die bezig is met afval, draagt bij. Van handhavers tot team Openbare Netheid: iedereen is een radertje in een klok die perfect de tijd aangeeft. Een prachtige equipe. Afval is een proper verhaal in Koksijde."