Tijdens de opgravingen van de Duinenabdij werden er verschillende opmerkelijke vondsten aangetroffen met graffiti en inscripties op bakstenen, natuurstenen, aardewerk en tinnen borden.

Deze vondsten zijn binnenkort het vertrekpunt voor Symbolen en Tekens. Een themaopstelling in het museum.

Graffiti – letterlijk: ingekraste tekeningen – wordt ofwel bestempeld als (straat)kunst, ofwel als vandalisme. Graffiti is van alle tijden. Mensen laten al eeuwenlang sporen van hun aanwezigheid na op gebouwen of voorwerpen. En die laten ons gluren naar het verleden of de gedachten van de artiesten.

Van een leien dakje

In de Duinenabdij waren bijna alle daken met daktegels afgewerkt. Het dunne en vlakke oppervlak maakt van leisteen een ideaal object om op te schrijven en te tekenen. Denk maar aan de lei en de griffel die tot het midden van de twintigste eeuw werden gebruikt in het onderwijs. De tekst of tekening kan natuurlijk ook definitief in de leisteen worden ingekrast met een harder materiaal, zoals een passer of een naald.

Notenbalken en zonnewijzers

De vondsten kunnen we in verschillende groepen indelen. Een eerste groep bestaat uit leisteenfragmenten met ingekraste, niet-ingevulde notenbalken. Daarvan vonden we zeven exemplaren. Leistenen muziekborden werden onder andere gebruikt bij muzieklessen.

De zonnewijzers vormen de tweede groep. In de collectie van de Duinenabdij zitten twee fragmenten van ingekraste zonnewijzers. Dat zijn de uurwerken van de monnik, lekenbroeder of klokkenluider om de tijd voor de kerkdiensten te berekenen. Veel oude kerken hebben nog altijd een ingekraste zonnewijzer in een steunpilaar, meestal aan de zuidkant. Eén van de fragmenten is aangetroffen in het kloosterpand van de Duinenabdij.

zonnewijzer

De figuren en motieven zitten in de derde groep. De merkwaardige tekeningen van draken op een afgedankte daklei spreken tot de verbeelding. Het object werd opgegraven in 1969 bij de refter van de lekenbroeders. Ook in het gastenverblijf van de Duinenabdij werd er een leisteen aangetroffen met – vermoedelijk - de afbeelding van een boot. Zelfs afgelopen zomer nog werden enkele leistenen gevonden tijdens archeologisch onderzoek op het Sint-Maartensplein in Brugge. De leistenen zijn bewerkt met tekeningen van mythische figuren. Ze dateren uit de veertiende eeuw.

Tot slot vermelden we ook meer uitgewerkte ontwerpen en schetsen, zoals de ontwerpschetsen en tekenoefeningen van ambachtslieden uit Dordrecht (Nederland). Bij de opgraving van een leerbewerkersatelier vond men ontwerpschetsen voor de versiering van lederen voorwerpen op leien. Het gaat om ingekraste geometrische motieven, lijnen, passeroefeningen en bijbelse scènes. Daarnaast zijn er ook schetsen die doen denken aan kindertekeningen.

Diepere betekenis

Bezitten sommige stukken een diepere betekenis? En wie maakte die? Op die vragen hebben we voorlopig geen antwoord. Het is niet eenvoudig de tekens en symbolen te identificeren. Hoe dan ook zijn deze vondsten voor archeologen heel interessant en vertellen ze iets over het dagelijks leven in de (late) middeleeuwen.