"De zee brengt letterlijk ademruimte"

Voor mensen die vastlopen door stress, burn-out of aanhoudende lichaamsklachten. Een plek waar lichaam en geest samen worden bekeken.

De redactie van Tij-dingen nam de tijd voor een goed gesprek.

Tij-dingen: Vitaflow bestaat al een tijdje. Waarom de weg inslaan richting Heelhuis?

Ellen Rabaey: "Vitaflow werkt al jaren rond stress, chronische spanning en psychosomatische klachten. De samenwerking met dokter Saar Jacobs is een versterking van wat er al was. Ze maakt het mogelijk om onze begeleiding medisch te verankeren en breder te integreren. Het Heelhuis in Koksijde is geen nieuwe richting, maar een volgende stap: interdisciplinair, afgestemd en complementair. Vitaflow is een plek waar lichaam en geest samen worden bekeken. Veel mensen vallen tussen systemen: ofwel wordt het puur medisch benaderd, ofwel uitsluitend psychologisch. Terwijl stress zich in je lichaam nestelt. En zich op diverse manieren uit: op het vlak van mindere slaap of klachten: ademhaling, darmen, spieren en energie."

T-d: Wat is een Heelhuis precies?

Ellen: "Het is een plek waar mensen terechtkunnen waarvoor geen duidelijke medische oorzaak is. Het is geen psychiatrische opname en ook geen klassieke wellnessplek. Het is een herstelgerichte omgeving waar een interdisciplinair team werkt aan stabilisatie, veerkracht en duurzame verandering. Met aandacht voor lichaam, geest en levensstijl. In Koksijde doen we dat bovendien in nauwe verbinding met de zee en de natuur. De omgeving maakt deel uit van het herstelproces.Veel mensen botsen vandaag op hun grenzen: burn-out, chronische pijn, darmklachten, slaapproblemen, long-covid, fibromyalgie. Ze hebben vaak al verschillende trajecten doorlopen, maar missen samenhang. In een Heelhuis werken we met een persoonlijk herstelplan. We combineren medische opvolging met psychotherapie, lichaamswerk, ademwerk en leefstijlbegeleiding. We starten altijd met veiligheid en stabilisatie. En bouwen van daaruit op. Het doel is niet alleen klachten verminderen, maar mensen opnieuw in beweging brengen. Fysiek en mentaal."

T-d: Waarom focus je op stress en trauma? Zie je dat meer de laatste jaren?

Ellen: "Mijn focus op stress en trauma gaat terug tot mijn opleiding kinesitherapie. Ik merkte dat veel lichamelijke klachten geen puur mechanisch probleem zijn. Je lichaam reageert op spanning. Wat ik de laatste jaren vooral zie, is meer bewustzijn. Er is meer aandacht voor de impact van stress op het lichaam. Mensen begrijpen dat hoofdpijn, buikklachten, slaapproblemen of vermoeidheid geen losstaande symptomen zijn. Ook dokters leggen sneller de link tussen stress en lichamelijke klachten."

Saar Jacobs: "Zien we het meer dan vroeger of wordt het sneller opgemerkt? Het is een combinatie van beide, denk ik. Onze maatschappij is erg veranderd en dat zorgt op zich al voor meer stress. Als mens hadden we historisch gezien 2 grote angsten. De fysieke - namelijk de angst voor dood en honger - en de emotionele, de angst voor afwijzing. Vroeger was die angst voor het fysieke groter en zochten mensen veiligheid in groep. Nu wordt de angst voor afwijzing groter - ook onder druk van sociale media. Zo speelt het wegvallen van religie mogelijk ook een rol."

T-d: Saar, jij bent trauma- en levensstijlarts. Jij doet aan levensstijlgeneeskunde?

Saar: "Klopt. Ik zocht een alternatief voor de kwartiergeneeskunde. Wat ik daarmee bedoel? Als patiënt maak je een afspraak bij de dokter, je komt binnen en tien minuten later sta je terug buiten. Pas op, voor ziektes als griep, is dat zeker terecht. Maar voor mensen met GOES-klachten (Geestelijk welzijn, Obesitas en eetproblematiek, Energieproblemen en Symptomatisch onverklaarbare klachten) heb je meer tijd nodig. Een half uur tot een uur. Vandaar dat we in een Heelhuis aan levensstijlgeneeskunde doen. Door alles ruimer te bekijken en genoeg tijd vrij te maken. Soms vullen medische testen, zoals een bloedafname of stoelgangstest, de behandeling aan. Zo sluiten we fysieke oorzaken uit. Ik koos voor Vitaflow in Koksijde omdat onze visies aansluiten. Ik heb al een Heelhuis in Duffel. Ondertussen is er ook al vraag vanuit Gent, maar eerst hier verder uitbouwen. 2 Heelhuizen in een half jaar tijd vind ik al een behoorlijke prestatie."

T-d: Moeten traditionele en levensstijlgeneeskunde elkaar nog beter vinden?

Saar: "Bij de meeste artsen is er nog te weinig kennis rond het therapeutisch landschap. Patiënten komen daardoor soms op de verkeerde plek terecht. In de psychiatrie bv. terwijl een Heelhuis beter zou zijn. Dat kan de wachtlijsten in de geestelijke gezondheidszorg nog langer maken. Patiënten willen ook graag een snelle oplossing zoals bv. medicatie. Ik moet vaak zeggen dat dit niet lukt bij GOES-klachten. Patiënten moeten aan de slag gaan."

T-d: Wat is jouw eigen alarmbel (het moment waarop jij denkt: oei, nu moet ik zelf vertragen)?

Saar: "Wanneer ik niet meer kan ontspannen of tot rust komen. Ook wanneer ik meer snoep of fouten maak in het verkeer. Bij patiënten gebruik ik een scorekaart met schuifregelaars. Zo zien ze zelf wanneer ze tegen de limiet zitten of erover gaan."

Ellen: "Mijn alarmbel zit in mijn lichaam. Wanneer ik rugklachten krijg of slechter begin te slapen, weet ik dat ik moet bijsturen. Dat zijn signalen dat mijn systeem te lang in spanning staat. Ik heb geleerd om die signalen ernstig te nemen. Dat betekent voor mij dagelijks bewegen, wandelen in de duinen of langs de zee. Mijn hond helpt me om toch naar buiten te gaan wanneer ik daar minder zin in heb. daar consequent in te blijven. Daarnaast bewaak ik mijn slaap, mijn voeding en mijn ritme. Een gezonde levensstijl is voor mij geen theorie, maar een basisvoorwaarde om duurzaam te werken."

T-d: Wat moeten we ons voorstellen bij heeldagen of heelweken?

Ellen: "Bij Vitaflow kan je kiezen voor individuele begeleiding of voor een heeldag in groep. Beide vertrekken vanuit een persoonlijk herstelplan en een duidelijke opbouw: eerst stabilisatie, dan veerkracht en van daaruit verdere verdieping. Individueel kan je een heeldag of heelweek volgen als een intensieve, maar veilige reset. In de toekomst zal het ook mogelijk zijn om tijdelijk gebruik te maken van onze logies in Koksijde voor een time-out. Even afstand nemen van je dagelijkse omgeving creëert ruimte voor inzicht en herstel. Daarnaast organiseren we bij Vitaflow heeldagen in groep. Daar geloof ik sterk in. Dan werken we een volledige dag rond een specifiek thema zoals stress, energie of trauma-regulatie. We combineren lichaamswerk, psycho-educatie, reflectie en natuurmomenten. Op termijn plannen we ook meerdaagse formules waarbij we samen een heelweek doorlopen en gebruik maken van de diverse logies hier in Koksijde."

T-d: Jij wil de omgeving van Koksijde actief gebruiken: wat doet de zee met ons hoofd en lijf dat een praktijkruimte niet kan?

Ellen: "Voor mij speelt de omgeving een grote rol in elk herstelplan. Op dat gebied hebben we in Koksijde veel geluk, we zitten hier fantastisch met de zee, de duinen en zelfs het hinterland. Wist je dat in Japan bosbaden worden voorgeschreven? De zachte fascinatie voor natuur werkt therapeutisch en ontstressend. Koksijde is ideaal daarvoor. De open horizon, het licht, de duinen, het ritme van de golven: dat heeft een rustgevend effect op het lichaam. We zien dat veel mensen bewust naar de zee verhuizen op zoek naar meer ruimte, rust en veiligheid. Dat is geen romantisch idee, dat is fysiologie. Onderzoek toont dat natuurlijke omgevingen stresshormonen verlagen en het herstelvermogen van het zenuwstelsel ondersteunen. Zelfs de zeelucht speelt mee: zeesproei bevat microdeeltjes uit zeezout en algen die het immuunsysteem en de luchtwegen positief beïnvloeden. De combinatie van beweging, frisse lucht, licht en ritme maakt dat mensen hier vaak makkelijker ontladen. Een praktijkruimte kan veel betekenen. Maar de zee voegt een laag toe die je niet zelf kan bouwen. Ze brengt letterlijk ademruimte."

T-d: Wat is het verschil tussen jouw aanpak en klassieke therapie of coaching?

Ellen: "Ik vertrek vanuit het lichaam. Veel mensen komen met klachten zoals hoofdpijn, darmproblemen, chronische spanning of vermoeidheid. In klassieke trajecten wordt daar vaak of medisch, of psychologisch naar gekeken. Ik zie het lichaam als toegangspoort. Stress en trauma hebben een fysiologische weerslag: op je ademhaling, spierspanning, slaap en energie. Door via het lichaam te werken – met beweging, ademhaling en regulatie – herstel je vaak sneller. Het verschil met een psycholoog is dat ik mensen kan aanraken tijdens de behandeling, vanuit mijn kinesitherapeutische achtergrond."

T-d: Voor wie is dit Heelhuis bedoeld? Wie moet zeker langskomen en wie niet?

Ellen: "Het Heelhuis is bedoeld voor mensen die vastlopen door langdurige stress, uitputting of aanhoudende lichamelijke klachten die moeilijk verklaarbaar zijn. Mensen die voelen dat ze blijven doordoen, maar merken dat hun lichaam niet meer mee wil. Het is geschikt voor wie bereid is actief aan herstel te werken en openstaat voor een geïntegreerde aanpak. Wat we niet doen, is acute psychiatrische zorg. Mensen met suïcidegevaar, psychose of ernstige verslavingsproblematiek horen thuis in gespecialiseerde instellingen. Wij werken complementair aan de reguliere zorg, niet in plaats daarvan."

T-d: Je droom voor over 2 jaar: waar staat Heelhuis Koksijde dan?

Ellen: "Ik hoop dat Heelhuis Koksijde tegen dan een centrum is waar verschillende disciplines duurzaam samenwerken, waar mensen terechtkunnen voor individuele begeleiding, heeldagen, retreats en kennisdeling. Daarnaast vind ik het belangrijk om de samenwerking met zorgverleners in de regio verder te versterken. Heldere doorverwijzing, overleg en wederzijds vertrouwen maken dat mensen sneller de juiste ondersteuning krijgen. Ook met Gemeente Koksijde wil ik actief blijven meedenken rond welzijn en preventie. Niet alleen behandelen wanneer het misloopt, maar samen bouwen aan veerkracht in onze gemeenschap."

Saar: "Mijn droom? In elke provincie een Heelhuis. Met ondertussen een Heelhuis in Antwerpen en West-Vlaanderen zijn we op de goede weg."