"Een klein verschil maken, zorgt vaak voor het grote verschil"

Als voorbereiding op een nieuwe verbindingswerker. Dat doen ze niet van achter een bureau, maar ze trekken op straat, naar scholen en dicht bij hun leefwereld. Vertrouwen winnen, is vaak de 1e stap. Tij-dingen zette zelf de stap voor een 'jeugdopbouwend' gesprek.

Tij-dingen: Arktos is actief in veel gemeenten. Wat doen jullie anders in Koksijde?

Karel Lepla: "Koksijde is een kustgemeente en geen centrumstad. Maar we hebben ervaring in zowel landelijke gemeenten als in centrumsteden, bv. Roeselare en Oostende. Wat gezinnen zoeken en nodig hebben, blijft wel grotendeels hetzelfde. Goede dienstverlening, kinderopvang, scholen, bereikbaarheid en toegankelijke hulpverlening wanneer dat nodig is."

Hanne Heyndrickx: "Een verschil is wel dat Koksijdse ouders hun school vrij kunnen kiezen, terwijl je in een centrumstad op een wachtlijst belandt. Centrumsteden bestaan al veel langer uit een diverse bevolking. Diversiteit is pas later gegroeid in Koksijde. Als je kijkt naar Oostende,dan zie je dat mensen van over heel de wereld daar wonen. En dat heeft een impact op hoe je kinderen opvangt, je communicatie, je scholen, je klassensamenstelling."

Karel: "Dus die toenemende diversiteit is overal, maar hier is dat een beetje vertraagd. De komst van Fedasil in 2015 versnelde dat proces in Koksijde. Scholen moesten zich snel aanpassen. Dat is wel iets moois. Die openheid en dat er oplossingen worden gezocht. Hoe ga je om met kleuters die geen Nederlands spreken? Nog een verschil is dat er hier minder middenveldorganisaties en vrijwilligerswerkingen zijn. In Oostende bestaan er een organisaties die specifiek rond diversiteit of kleinstedelijke problematieken werken. Als er in Oostende een pand leeg staat, dan krioelt dat binnen de kortste keren met kunstenaars en minder vzw's die die plek innemen en er iets van maken. In Koksijde heb je een minder breed en divers publiek waardoor het minder gemakkelijk is om zoiets te organiseren. Daardoor is het risico hier groter dat je je eenzaam voelt of afgesloten van de maatschappij."

Hanne: "Dat is ook de reden dat Gemeente Koksijde ons, Arktos, inschakelde. Omdat we ervaring hebben met kinderen, jongeren en gezinnen die moeilijk bereikt worden door de verenigingen. En dat gaat over de hele bevolking. Koksijdenaars die hier al heel hun leven wonen, tweedeverblijvers en nieuwkomers. Er zijn gezinnen die moeilijk aansluiting vinden met anderen en met de samenleving. Ook veel Vlamingen of Franstaligen vinden geen aansluiting bij het bestaande jeugdwerk. Er zijn veel drempels: financieel, sociaal, fysiek."

Zoran: "Ik werk ook in Oostende. Daar zijn de wijken groter en kom je uiteraard grotere groepen jongeren tegen. In Koksijde heb je wel een aantal buurten met veel gezinnen, in Koksijde-Bad bv., maar de kinderen en jongeren vinden er elkaar niet zo gemakkelijk. Er is minder buurtbeleving. Koksijde-Bad is meer versnipperd, ook door de vele tweede verblijven. Je moet meer naar de scholen trekken. De weg die jongeren volgen om naar huis te gaan. Of pleintjes. In sportclubs, bij het skatepark."

Karel: "Je hebt een aantal woonbuurten in Koksijde. Denk maar aan de Silicowijk of Wulpen. Maar in andere buurten is het een mix van verhuur, tweede verblijven en eigen woningen. Er zijn wel pleinen, maar de inwoners hebben in die buurten weinig contact met elkaar. Een wijkontbijt lukt beter in Wulpen dan in Koksijde-Bad. In het ideale geval kunnen we die gezinnen, van jonge kinderen tot tieners, via onze aanpak, beter bereiken en hun noden in kaart brengen. Voor hetzelfde geld gaat het goed met veel van die kinderen en gezinnen die we niet goed kennen. Maar misschien ook niet. En die blinde vlek willen we in kaart brengen."

Karel: "Typisch voor kustgemeenten is ook het toeristisch aanbod. Waar je als inwoner kan aan deelnemen. Toch denken veel mensen: 'dat is niet voor ons.' In een andere gemeente, waar ik gewerkt heb, zei het diensthoofd Toerisme: 'de 1e toerist, dat is de inwoner."

T-d: Zoran, jij bent al gestart met jeugdopbouwwerk in Koksijde?

Zoran Santens: "Ja, sinds februari. Dat is een project dat voorlopig 3 jaar loopt. Ik ben halftijds actief in Koksijde. Je komt mij regelmatig tegen op straat. Mijn doelgroep bestaat voornamelijk uit jongeren tussen 12 en 18 jaar. Ik zet mij in voor het welzijn, de kansen en probeer de stem te zijn van onze jongeren. Ik werk steeds in hun belang en bied ondersteuning waar nodig, zowel individueel als in groep. Ik luister naar hun wensen en noden. En probeer hen naar het jeugdwerk toe te leiden. Onlangs organiseerden we een scoutsactiviteit voor kinderen, met Taalkr8. Daar kwamen 20 kinderen op af. Taalkr8 (of Taalkracht) is een vrijetijdsinitiatief van Arktos voor kinderen die thuis geen Nederlands spreken en weinig gebruikmaken van het vrijetijdsaanbod. Zo zijn er een aantal jongeren met wie ik afspreek om te basketten of om een wandeling te doen. De Sint-Ritakapel in de Pylyserlaan wordt een plek waar de jongeren en ikzelf altijd terechtkunnen. Bij regenweer. Of om activiteiten te organiseren."

Karel: "Scouting is een term waar de gemiddelde Vlaming mee is opgegroeid. Vraag aan een Vlaamse ouder: ken je de scouts? Dan kennen ze misschien de leiders en de locatie nog niet, maar ze hebben een beeld van wat scouting is. Maar er zijn ook mensen die dat beeld niet hebben omdat het bij hen, in hun land van herkomst, niet bestaat. Hoe zorg je ervoor dat ze de scouts wel leren kennen? Wat is het verschil tussen de scouts en de Chiro bijvoorbeeld? Aan veel mensen, niet alleen nieuwkomers, is dat niet zo eenvoudig uit te leggen."

T-d: Jullie doen eerst onderzoek voor je echt begint. Waarom?

Hanne: "Voor Zoran, de jeugdopbouwwerker, was het takenpakket van bij de start duidelijk. Voor het project 'Verbindingswerker voor gezinnen' brengen we eerst alles in kaart – in plaats van te vertrekken vanuit een ruime opdracht. We hebben de input van de Koksijdse gezinnen en de diensten nodig om voor een goede match te zorgen. We organiseren de komende maanden een digitale bevraging, 2 dialoogmomenten en we zoeken de gezinnen actief op: o.a. aan de schoolpoorten, in de woonwijken en op evenementen. Je komt ons dus zeker nog tegen."

Karel: "Onderzoeken of het evenwicht tussen vraag en aanbod goed zit. Er wordt veel georganiseerd en aangeboden, maar je merkt dat gezinnen en jongeren daar niet altijd op inpikken. Vandaag leggen jongeren de grote zaken lang op voorhand vast: festivals, de Hoppefesten, ... Maar als je op woensdag vraagt wat ze 2 dagen later doen, weten ze dat meestal niet. En als ze het wel weten, dan kan het nog 7 keer veranderen. Die snelle, soms een beetje impulsgerichte, vrijheidsbesteding is actueel. Je hebt jongeren met een vast programma, 3 keer per week voetbal, maar daarnaast heb je nog zoveel meer vormen van vrijetijdsbesteding."

Zoran: "Net door die feeling te hebben met jongeren, door met hen in contact te komen, een professionele vriend te zijn, kan je hen leiden naar activiteiten. Wanneer ik met hen voetbal of basket, hoor ik snel wat ze bezig houdt en doe ik voorstellen."

Hanne: "Daarnaast brengen we ook de noden van gezinnen met jonge kinderen op het vlak van gezinsondersteuning in kaart. We gaan in dialoog met gezinnen en dienstverleners. Op vraag van de gemeente maken we een analyse van welke vormen van gezinsondersteuning er werken en welke vormen we hier nog missen. Zo geven we gezinnen een stem in het beleid en hopen we samen met hen ideeën te formuleren die vertrekken vanuit de reële noden en wensen van de inwoners. We organiseren de komende maanden een digitale bevraging, 2 dialoogmomenten en we zoeken de gezinnen op aan de schoolpoort, in de woonwijken en op evenementen. Je komt ons dus zeker nog tegenkomen deze zomer."

T-d: Ook het project Taalkr8 bestaat nog steeds. Blijft het succesvol?

Nathalie Tavernier: "Sinds januari kwamen 49 verschillende kinderen (sinds oktober 65) langs bij Taalkr8 Koksijde, met wekelijks tussen 20 en 35 kinderen (behalve in de vakantie). Een mooi resultaat. Dankzij de grote respons op de oproep voor vrijwilligers via de gemeentelijke facebookpagina en in Tij-dingen groeide ons team van 2 naar 3 vaste vrijwilligers en 2 free-lance helpers. 2 jongeren die de Taalkr8-werking intussen ontgroeid zijn, nemen we mee in een traject dat ze de werking blijven steunen. Een greep uit onze activiteiten: filmnamiddag in de Loppenszaal, een ski-spel, deelname aan de kindercarnavalsstoet in Koksijde, duiknamiddag in het zwembad en leren sjorren bij de scouts in Koksijde."

T-d: Jullie werk vraagt dat mensen je snel vertrouwen. Hoe bouw je dat vertrouwen op bij iemand die je nog niet kent?

Zoran: "Ik maakte nog niet mee dat een jongere wantrouwig reageerde en niet wilde babbelen met mij. Het helpt dat ik nog jong ben. Ik zorg ook dat ik herkenbaar ben als jeugdwerker, door een trui of jas te dragen van Arktos. Maar als ik op een groep meisjes afstap, dan ben ik me er wel van bewust dat ik niet verkeerd mag overkomen. Zeker bij het 1e contact moet je je verplaatsen in de ander. Wat is er nodig zodat ik me in de omgekeerde situatie zelf veilig zou voelen?"

Karel: "Vanuit Arktos hebben we basiskaders om ons aan vast te houden: een begeleidershouding. Het aspect veiligheid waarover Zoran het al had: hoe presenteer ik mij? Ook voldoende vrijheid geven: de jongere houdt zelf de teugels in handen, wij verplichten niemand om iets te doen. Geweldloze communicatie is ook belangrijk. Dat gaat van je lichaamstaal tot actief luisteren naar de jongeren. We vertrekken ook uit het principe van 'niet weten'. Niet uitgaan van evidenties of vooroordelen. En we hebben ook een vertrouwensband. En ook: we hebben een discretieplicht, maar geen beroepsgeheim, dat moeten jongeren weten voordat ze vanalles vertellen."

T-d: Waar zien jullie vandaag al sterktes in Koksijde? Wat loopt hier goed?

Hanne: "We zien een enorm engagement bij de gemeentediensten naar kinderen en gezinnen. Maar ze beseffen dat ze niet iedereen bereiken en willen er iets aan doen."

Zoran: "Ja, ik merk dat ook. Als ik passeerin het Sociaal Huis, de jeugddienst, de sportdienst, … voel ik dat engagement. En er is een geloof dat wij als externe organisatie aanvullend zijn op wat de gemeente doet."

Karel: "Je voelt inderdaad dat ze al veel doen en dat ze creatief zijn in hun aanpak. Om toch zoveel mogelijk mensen te bereiken. Miet Loones, van de dienst voor Onthaalouders, gaat op huisbezoek bij elk nieuw gezin. Dat vraagt tijd en inzet. En dat gebeurt omdat er een visie is, omdat nog niet iedereen wordt bereikt. Maar dat willen de diensten wel."

T-d: Welk gesprek - met een gezin, een school, een dienst - bleef bij jou hangen?

Karel: "Dan kijk ik naar mijn situatie in buurgemeente De Panne, waar ik ook werk met Arktos. Ik merk vooral dat de tijd die ik er moest investeren om mezelf te profileren, rendeert. Daardoor ben ik nu een 'bekende kop' en stappen mensen sneller op me af. En ik denk dat dat in Koksijde ook zo zal zijn wanneer de job van ‘Verbindingswerker’ echt vorm krijgt."

Zoran: "Ik ben nog niet zo lang bezig, maar het geeft mij voldoening wanneer ik zie dat iemand niet goed in zijn of haar vel zit, ik die persoon in een bepaalde richting kan duwen. Als ik dat gesprek kan en mag voeren, dan is mijn dag geslaagd."

T-d: Jullie brengen in kaart wat er ontbreekt voor gezinnen met jonge kinderen. Wat verraste jullie het meest?

Karel: "Dat er al veel over inclusiviteit werd nagedacht. De hogere zorgnoden zijn in kaart gebracht en er is al bekeken binnen de diensten of ze die noden aankunnen. Hebben we extra expertise nodig? Die vraag wordt hardop gesteld. En waar het kan, wordt er hulp ingeschakeld. Dat gaat van een vorming rond ADHD in de speelpleinwerking tot het inschakelen van Zoran als jeugdopbouwwerker."

T-d: Er zijn al heel wat diensten actief in Koksijde: Sociaal Huis, scholen, kinderopvang. Hoe weet je als verbindingsfiguur waar je een meerwaarde biedt en waar je beter een stap opzij zet?

Karel: "Wij werken aanvullend. Het is niet de bedoeling om dingen te gaan overnemen. Wat al goed loopt, moet blijven bestaan. Maar we gaan wel advies geven. Hoe de verbindingswerker van Arktos kan samenwerken met de jeugddienst, de BKO of het Sociaal Huis.

T-d: Sommige gezinnen vinden de weg naar hulp en ondersteuning vanzelf. Maar hoe bereik je de gezinnen die dat niet doen?

Hanne: "Er bestaat veel data: de kansarmoedeatlas, overzichten van eenoudergezinnen, kinderen die een jaar overslaan. En die zorgen voor een basis. Zo weet je bv. hoeveel plekken je moet voorzien in de Zomerschool. Maar cijfers alleen zijn niet genoeg. Soms geven die ook een vertekend beeld. Je hebt gezinnen met alleenstaande moeders die niet voldoende inkomsten hebben voor bv. hobby's, maar die toch veelontplooiingskansen bieden aan hun kinderen,door met hen op stap te gaannaar een speelpleintje in de buurtof naar activiteiten van de gemeenten. Aan de andere kant heb je ook jongeren die financieel 'alles'hebben, maar toch geïsoleerd zijn. Ook die jongeren willen wij bereiken."

T-d: Over welke gezinnen hebben we het precies? Wie valt vandaag tussen de mazen van het net?

Karel: "Je hebt verschillende drempels: taal, laaggeletterdheid, inkomen. Maar de belangrijkste is misschien wel het gebrek aan een netwerk en de kennis van het aanbod. Zelfs als je geen of weinig Nederlands spreekt, maar toch een netwerk hebt, dan lukt het wel om in onze maatschappij te gedijen. Zonder netwerk om op terug te vallen, wordt dat een pak moeilijker."

Zoran: "Daarom is het belangrijk om je aanbod zo toegankelijk mogelijk te houden. eenvoudige taal, eenvoudige regels, geen ingewikkelde procedures om in te schrijven. Als je het niet in een paar zinnen kan uitleggen, dan denk je best nog eens na. Klare taal helpt iedereen."

T-d: In september presenteren jullie een inspiratienota. Wat hoop je dat Koksijde daarmee doet?

Hanne: "Vooral dat ze de grote lijnen meepakken en dat er dingen bewegen binnen de diensten. Nog meer dan nu al het geval is. Ik hoop dat we een antwoord bieden op de vraag wat de best mogelijke inzet is van de halftijdse verbindingsfiguur. Dat die persoon zo aanvullend mogelijk kan werken, bruggen kan bouwen, drempels kan wegwerken en elke dagiets."

T-d Wat geeft jou persoonlijk energie in dit werk?

Karel: "Mijn congé. (lacht) Nee, serieus. Vooral de vrijheid om te zoeken naar creatieve manieren om iets in beweging te brengen. Het kleine verschil maken, zorgt vaak voor het grote verschil. Een vrijwilliger vinden die iemand leert fietsen. Een jongere toeleiden naar een sportclub. Kleine interventies die veel betekenen in het leven van mensen."

Zoran: "Het contact met jongeren, iets kunnen betekenen voor hen. En dat mag iets kleins zijn zoals me vragen om te komen basketten."

Hanne: "Ik haal heel veel voldoening uit samen met mensen onze samenleving onderzoeken en nieuwigheden ontdekken. Door in gesprek te gaan leer ik nieuwe dingen over de wereld rondom mij. Ieders unieke ervaring vind ik boeiend. Als je de tijd neemt om elke situatie te onderzoeken, komen onzichtbare zaken aan de oppervlakte en dat biedt kansen voor nieuwe ideeën en ontwikkelingen. Het zijn die aha-momenten die me keer op keer een boost geven."