Terugblik: een beek die niet liegt
Waarom de Hazebeek in Oostduinkerke nog steeds de sporen draagt van een veldslag uit 1600…
Het lijkt een gewone beek.Ze kronkelt door het golfterrein, slingert tussen de Hazebeekstraat en de Nieuwstraat en als je passeert lijkt het een beek als alle andere.
Maar die zigzagbeweging is geen toeval. De Hazebeek vertelt een verhaal van oorlog, modder en een prins die er als een haas vandoor ging.
Zomer 1600: oorlog aan de kust
In juli 1600 trok prins Maurits van Nassau met zijn leger door Vlaanderen. Hij wilde Duinkerke veroveren, een havenstad waarvan de kapers zijn schepen teisterden. Zo ver raakte hij niet.
Vlakbij Nieuwpoort botste hij op de troepen van aartshertog Albrecht. Hij heerste samen met zijn vrouw Isabella van Spanje over de Zuidelijke Nederlanden tussen 1598 en 1621.
Op 2 juli, in de duinen van Lombardsijde, vocht Maurits een veldslag die hij won. Tot op vandaag geldt die slag als een mijlpaal in de Nederlandse geschiedenis.
Hij won en toch liep zijn veldtocht vast. Maurits kon zijn overwinning niet verzilveren en trok zich terug.
De gietijzeren kanonskogels tonen hoe dichtbij de strijd van 1600 in onze streek was (voorbeeld uit private collectie Sinnaghel) en op het dronebeeld zie je de zigzagbeweging van de Hazebeek.
Oostduinkerke als slagveld
Na de slag probeerden de staatse troepen Nieuwpoort alsnog in te nemen. De Spaanse verdedigers hadden het omliggende land onder water gezet, zodat een aanval moeilijker werd. Toch bleef de duinstrook bruikbaar. Spaanse troepen verschansten zich in de dorpskerk: die wordt letterlijk omgebouwd tot een klein fort. Ze versperden zo de toegang tot Nieuwpoort via de binnenduinen.
Maurits wilde die kerk innemen. Zijn troepen groeven een trensie: een uitgestrekt stelsel van zigzaglopende loopgraven. Dat deden ze niet toevallig. Rechte loopgraven maakten soldaten te zichtbaar en kwetsbaar. Met een zigzagpatroon konden ze stap voor stap oprukken, met meer dekking tegen vijandelijk vuur. Die loopgraaf was bijna 3 kilometer lang.
Begin 1601 werden de loopgraven gesloopt. Maar het landschap vergeet niet.
Het golfterrein draagt nog de sporen van de vroegere oorlog.
De beek die alles onthult
In de merkwaardige loop van de Hazebeek herken je die loopgraven nog steeds. Het zigzagtraject – door het golfterrein, langs de percelen van het voormalige Hof ter Hille – is geen gril van de natuur. Het is een litteken van de oorlog.
Kaarten uit 1645 bevestigen het: de perceelgrenzen lopen al precies zo.
Nergens anders in die periode zijn er militaire activiteiten die dit verklaren.
En die naam dan?
Hazebeek. Een haas is een dier dat er snel vandoor gaat. Toeval? Misschien niet. Op een historische kaart van Nieuwpoort staat deze tekst: 'Plaetse daer den haes ten jaere 1600 geleghen was.' De beek zou haar naam ontlenen aan de prins die na de slag plots, en nogal snel, de benen nam.
De Hazebeek. Een beek met een geheugen.